, , ,

دستگاه های موسیقی

امروز در وب سایت رسمی استاد ایلیا سالمی ، به بررسی دستگاه های موسیقی ایرانی و موسیقی سنتی ایرانی می پردازیم ، ما را در این مطلب دنبال کنید.

 

دستگاه‌های موسیقی در اصل اصطلاحی می باشد در موسیقی سنتی ایرانی و به مجموعه ی چند نغمه  گفته می شود که با هم هماهنگی نسبی دارند. امروزه در اکثرا منابع معتبر دستگاه موسیقی ایرانی را در 7 دستگاه دسته بندی می کنند که در کنار این دستگاه ها 5 آواز نیز وجود دارد که هر کدام به نوعی زیر گروه یکی از این دستگاه های موسیقی می باشد.

در ادامه به بررسی و آشنایی با دستگاه های مطرح موسیقی سنتی ایرانی می پردازیم :

 

دستگاه شور

شاید بتوان گفت که یکی از جامع ترین و پر کاربرد ترین دستگاه های موسیقی همین دستگاه موسیقی شور است ! بدون شک باید ارتباطی میان نام این دستگاه موسیقی و نوع آهنگ های آن باشد ، که همان طور که از نامش پیداست اکثر آهنگ های این دستگاه موسیقی دارای شور و نشاط و جنبش خاصی هستند و کاربرد زیادی در موسیقی های ویژه مراسم ها و جشن های شاد دارند. برخی گفته اند که حس و حال این دستگاه موسیقی مربوط به مناطق شمال ایران همچون مازندران است ، البته در برخی مناطق دیگر همچون مناطق غربی و مرکزی ایران نیز شاهد این دستگاه موسیقی می باشیم.

 

دستگاه موسیقی ماهور

دستگاه موسیقی ماهور نیز همانند دستگاه موسیقی شور یکی از دستگاه های موسیقی پر کاربرد و محبوب است که بیشتر حال و هوای شاد دارد و آهنگ های آن توام با شورو نشاط هستند . دستگاه موسیقی ماهور خود شامل چند بخش است که می توان گفت هر یک از بخش های این دستگاه موسیقی از منطقه ای از ایران هستند ، از جمله این مناطق می توان خراسان و سیستان و همچنین لرستان و در مواردی آذربایجان را نام برد. به جرئت می توان گفت که قطعه ی موسیقی سنتی ایرانی به نام مرغ سحر معروف ترین اثر در این دستگاه موسیقی می باشد.

 

 

دستگاه موسیقی همایون

برخلاف دو نمونه ی قبلی شاید بتوان گفت که دستگاه موسیقی همایون ، غمگین ترین دستگاه موسیقی ایرانی است ، این دستگاه موسیقی به راحتی می تواند شما را تحت تاثیر قرار دهد و حال و هوایتان را دگرگون کند و حتی در بین دستگاه های موسیقی و آواز های غمگین هم رتبه ی اول را داراست. همچنین در این دستگاه موسیقی ایرانی می توان شاهد نمونه های بسیار خوبی همچون اثر کاروان از استاد آواز ایرانی ، شهرام ناظری بود.

 

 

دستگاه موسیقی نوا

این دستگاه موسیقی بسیار به دستگاه موسیقی شور نزدیک است و با آن تفاوت کمی دارد و شاید بتوان همین امر را دلیلی برای شناخت دشوار و نحوه ی تشخیص سخت آن است. این دستگاه موسیقی سنتی را هم می توان از آن به عنوان یک دستگاه شاد و پر شور و نشاط موسیقی نام برد. این دستگاه موسیقی نمونه های زیادی دارد که از جمله معروف ترین و شناخته شده ترین آن ها می توان اثر ( رفتم در می خانه ) از استاد محمدرضا شجریان را نام برد. از نمونه های دیگر نیز می توان به اثر ( نینوا ) ازحسین علیزاده ، استاد تار و سه تار ایران اشاره کرد.

 

دستگاه موسیقی چهارگاه

دستگاه های موسیقی سنتی ایرانی را می توان به عنوان معدود نمونه هایی از شاهکار های موسیقی درجهان دانست ! اگر باور نمی کنید فقط کافیست سری به دستگاه موسیقی سنتی چهارگاه بزنید تا همه چیز دستگیرتان شود ! اگر بخواهیم ملموس تر و قابل درک تر برایتان شرح دهیم باید بگوییم که این دستگاه شگفت انگیز موسیقی سنتی ایرانی به درجه از کامل بودن و کمال رسیده است که گاهی می تواند شما را به حالت دگرگونی و غم  و اندوه ببرد و در برخی موارد از آن می توانید احساس شادی و شور و نشاط را در آن حس کنید. همچنین دستگاه موسیقی چهارگاه را به خاطر شباهت هایی می توانیم نزدیک به سه گاه بدانیم.

دستگاه موسیقی چهارگاه را می توان به عنوان یک دستگاه موسیقی کاملا ایرانی و بسیار اصیل دانست و این دستگاه موسیقی نمونه کاملا جامع از موسیقی ملی و ایرانی است.

از نمونه آثار موفق این دستگاه موسیقی سنتی می توان به اثر ( دستان ) از استاد محمدرضا شجریان نام برد.

 

دستگاه موسیقی سه گاه

دستگاه موسیقی سه گاه از جمله ی دستگاه های موسیقی سنتی و ایرانی است. این دستگاه موسیقی در اکثر حکومت های اسلامی مورد استفاده بوده است . همچنین این دستگاه موسیقی یکی ازدستگاه های موسیقی غمگین ایرانی است و تا حدودی در این ویژگی شبیه به دستگاه موسیقی سنتی همایون است. البته در مواردی ذکر شده است که این دستگاه برای ابزار احساس غم و ناراحتی که به شادی و امید ختم می شود استفاده شده است. در برخی موارد هم نظر بر این بوده است که این دستگاه موسیقی زیر مجموعه ای از دستگاه موسیقی چهارگاه است .

از نمونه های بارز این سبک موسیقی می توان به اثر ( رسوای زمانه ) از استاد علی رضا قربانی نام برد.

 

دستگاه موسیقی راست پنجگاه

یکی دیگر از دستگاه های موسیقی سنتی و ایرانی همین دستگاه موسیقی راست پنجگاه است . البته این دستگاه موسیقی زیاد هم رایج نیست و فقط تعداد کم و اندکی از آن کار شده است و همچنین تعداد کمی از آن ها در حال حاضر موجود است . همچنین می توان گفت که دستگاه موسیقی راست پنجگاه شباهت زیادی به دستگاه موسیقی سنتی ایرانی ماهور دارد. البته برخی از استادان موسیقی سنتی ایرانی اصطلاح درست و صحیح آن را ( راست و پنجگاه ) می دانند.

از نمونه های موجود و قابل استناد در این دستگاه موسیقی سنتی می توان به اثر ( راز و نیاز ) از علی رضا افتخاری و استاد حسین علیزاده اشاره نمود.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *